Samochód osobowy pokonujący ośnieżoną górską drogę w Tatrach zimą

Jazda w górach zimą – jak bezpiecznie pokonywać podjazdy, zjazdy i zaśnieżone drogi?

[REKLAMA]

Jazda w górach zimą wymaga przede wszystkim odpowiedniego przygotowania samochodu, umiejętnego pokonywania stromych odcinków i rozsądnej oceny warunków drogowych. Nawet kierowca, który dobrze radzi sobie na zaśnieżonych ulicach miasta, może mieć trudności na oblodzonym podjeździe lub podczas długiego zjazdu. Najważniejsze zasady to ograniczenie prędkości jeszcze przed trudnym fragmentem, płynne operowanie pedałami i gotowość do zmiany trasy, gdy przyczepność okazuje się niewystarczająca.

Dlaczego zimowa jazda w górach jest trudniejsza niż na zwykłej drodze?

Na górskich drogach kilka utrudnień może występować jednocześnie. Jezdnia jest stroma, zakręty mają niewielki promień, pobocza bywają wąskie, a za kolejnym wzniesieniem może znajdować się zupełnie inna nawierzchnia.

Szczególnie niebezpieczne są miejsca zacienione. Podczas gdy na nasłonecznionym odcinku śnieg już stopniał, w lesie albo przy północnym zboczu może utrzymywać się warstwa lodu. Kierowca widzi fragment suchego asfaltu i nieświadomie przyspiesza, chociaż kilkadziesiąt metrów dalej przyczepność gwałtownie maleje.

Duże znaczenie ma również ukształtowanie terenu. Na podjeździe samochód potrzebuje odpowiedniej siły napędowej, natomiast podczas zjazdu jego masa zwiększa obciążenie układu hamulcowego, a siła grawitacji utrudnia wytracanie prędkości.

Typowe zagrożenia na zimowych drogach górskich to:

  • ubity śnieg, który po wielokrotnym przejechaniu samochodów staje się bardzo śliski;
  • niewidoczne oblodzenie w cieniu drzew, na mostach i wiaduktach;
  • gwałtowne zmiany pogody wraz ze wzrostem wysokości;
  • stromy podjazd zakończony zakrętem lub skrzyżowaniem;
  • wąska jezdnia, na której trudno bezpiecznie wyminąć inny samochód;
  • ograniczona możliwość zatrzymania się i zawrócenia.

Dlatego w górach nie wystarczy jechać nieco wolniej niż zwykle. Trzeba wcześniej przewidywać, co wydarzy się za zakrętem lub na kolejnym wzniesieniu, i nie wjeżdżać na odcinek, którego przejezdności nie można rozsądnie ocenić.

Jak przygotować samochód do zimowego wyjazdu w góry?

Przygotowanie samochodu powinno rozpocząć się przed wyjazdem, a nie dopiero na parkingu u podnóża zaśnieżonej drogi. Podstawą jest sprawne auto, odpowiednie ogumienie i wyposażenie pozwalające poradzić sobie z typowymi zimowymi utrudnieniami.

Opony zimowe i całoroczne – na co zwrócić uwagę?

W Polsce nie obowiązuje ogólny nakaz sezonowej wymiany opon na zimowe w samochodach osobowych. Nie oznacza to jednak, że opony letnie nadają się do pokonywania zaśnieżonych górskich dróg.

Na zimowy wyjazd najlepiej przygotować samochód wyposażony w dobre opony zimowe albo odpowiednie opony całoroczne, których właściwości są dostosowane do jazdy na śniegu. Przy ogumieniu całorocznym warto zwrócić uwagę na oznaczenie 3PMSF, przedstawiające górę z trzema szczytami i płatek śniegu.

Przed podróżą sprawdź:

  • głębokość bieżnika i równomierność jego zużycia;
  • ewentualne pęknięcia, wybrzuszenia i uszkodzenia opon;
  • ciśnienie zgodne z zaleceniami producenta samochodu;
  • stan hamulców, wycieraczek i oświetlenia;
  • poziom zimowego płynu do spryskiwaczy i stan akumulatora.

Prawne minimum głębokości bieżnika nie jest równoznaczne z zapewnieniem dobrej przyczepności na śniegu. Mocno zużyte opony mogą być niewystarczające na stromych odcinkach, nawet jeśli nadal spełniają minimalne wymagania techniczne.

Szerszą listę czynności kontrolnych znajdziesz w poradniku jak przygotować samochód na mróz.

Co zabrać do samochodu na górską trasę?

Oprócz standardowego wyposażenia przydają się rzeczy, które pozwolą przetrwać dłuższy postój w niskiej temperaturze albo usunąć niewielką ilość śniegu blokującą samochód.

  • Łańcuchy przeciwpoślizgowe dopasowane do rozmiaru opon i dopuszczone do konkretnego auta.
  • Niewielka, solidna łopata do śniegu.
  • Skrobaczka, szczotka i zapas zimowego płynu do spryskiwaczy.
  • Ciepłe ubrania, rękawice, koc oraz zapas wody.
  • Latarka lub czołówka, najlepiej z zapasowym źródłem zasilania.
  • Naładowany telefon, ładowarka samochodowa i zapisany adres noclegu.
  • Podstawowe wyposażenie awaryjne, w tym apteczka.

Przed wyjazdem uzupełnij paliwo lub zaplanuj ładowanie samochodu elektrycznego z odpowiednim zapasem. Podczas intensywnych opadów nawet krótki przejazd może znacznie się wydłużyć.

Jak ruszać i podjeżdżać pod stromą, zaśnieżoną górę?

Najważniejszym zadaniem podczas podjazdu jest utrzymanie przyczepności kół napędowych. Gwałtowne dodanie gazu może wywołać ich buksowanie, a zbyt mała prędkość na długim wzniesieniu może doprowadzić do zatrzymania samochodu.

Ruszanie na śliskim wzniesieniu

Jeżeli musisz ruszyć na podjeździe, najpierw oceń, czy przyczepność pozwala bezpiecznie wykonać manewr. W samochodzie z manualną skrzynią biegów zwalniaj sprzęgło płynnie, stopniowo dodając gazu. Unikaj wysokich obrotów i gwałtownego puszczania pedału sprzęgła.

W niektórych samochodach z manualną skrzynią ruszanie z drugiego biegu może ograniczyć moment obrotowy przekazywany na koła. Nie jest to jednak uniwersalna metoda dla każdego silnika i przełożenia. Stosuj ją tylko wtedy, gdy przewiduje to instrukcja pojazdu i warunki pozwalają ruszyć bez przeciążania sprzęgła.

W samochodzie automatycznym operuj pedałem przyspieszenia delikatnie. Jeśli producent przewidział tryb Snow lub inny program jazdy po śliskiej nawierzchni, zapoznaj się z jego działaniem jeszcze przed trudnym odcinkiem.

Jeżeli koła zaczynają intensywnie buksować, nie dodawaj coraz więcej gazu. Zmniejsz nacisk na pedał przyspieszenia i spróbuj odzyskać trakcję. Gdy samochód nadal nie może bezpiecznie ruszyć, należy przerwać próbę i poszukać innego rozwiązania.

Pokonywanie długiego podjazdu

Przed rozpoczęciem wzniesienia dobierz odpowiedni bieg i niewielką, bezpieczną prędkość pozwalającą utrzymać płynny ruch. W miarę możliwości unikaj gwałtownego przyspieszania, niepotrzebnej zmiany biegów oraz zatrzymywania się na najbardziej stromym fragmencie.

Nie oznacza to, że należy rozpędzać samochód przed podjazdem. Nadmierna prędkość może okazać się szczególnie niebezpieczna, jeżeli za wzniesieniem znajduje się zakręt, przeszkoda lub zatrzymany pojazd.

Jeśli przed tobą porusza się wolniejszy samochód, pozostaw mu wystarczająco dużo miejsca. Nie podjeżdżaj blisko jego zderzaka, ponieważ może nagle stracić przyczepność, zatrzymać się lub zacząć niekontrolowanie staczać.

Dokładniejsze wyjaśnienie reakcji samochodu na utratę przyczepności znajdziesz w artykule jazda po śniegu – ruszanie, hamowanie i pokonywanie zakrętów.

Jak bezpiecznie zjeżdżać ze stromej góry zimą?

Zjazd bywa trudniejszy od podjazdu, ponieważ kierowca musi kontrolować prędkość samochodu, który pod wpływem grawitacji naturalnie przyspiesza. Na oblodzonej jezdni nawet stosunkowo niewielka prędkość może okazać się zbyt duża.

Ogranicz prędkość przed rozpoczęciem zjazdu

Najważniejsze hamowanie powinno odbyć się przed stromym odcinkiem, kiedy samochód znajduje się jeszcze na możliwie korzystnej nawierzchni. Wjeżdżanie na długi zjazd z założeniem, że w razie potrzeby wystarczy mocniej nacisnąć hamulec, jest ryzykowne.

Na śliskiej nawierzchni należy korzystać z płynnego hamowania oraz odpowiednio dobranego przełożenia, zgodnie z charakterystyką samochodu.

W aucie z manualną skrzynią można wykorzystać hamowanie silnikiem, wybierając niższy bieg jeszcze przed rozpoczęciem zjazdu. Redukcja nie może być jednak gwałtowna, ponieważ nagła zmiana momentu na kołach napędowych również może spowodować utratę przyczepności.

W samochodzie automatycznym, jeśli konstrukcja to umożliwia, można skorzystać z odpowiedniego trybu manualnego lub programu przeznaczonego do kontrolowania prędkości podczas zjazdu. Sposób działania zależy od skrzyni biegów i układu napędowego.

Czy podczas zjazdu można cały czas trzymać nogę na hamulcu?

Przy długich zjazdach ciągłe, nadmierne używanie hamulców może powodować ich przegrzewanie. Odpowiednio dobrany bieg pomaga ograniczyć obciążenie układu hamulcowego, ale nie zastępuje hamulców i nie gwarantuje przyczepności.

Nie należy zjeżdżać na luzie ani z wyłączonym silnikiem. Takie postępowanie ogranicza kontrolę nad samochodem i może zakłócać działanie układów wspomagających.

Jeżeli podczas hamowania zaczyna działać ABS, nie pompuj pedału hamulca. Podczas awaryjnego zatrzymywania samochodu wyposażonego w ABS utrzymuj odpowiednio mocny nacisk na pedał i kieruj pojazdem w dostępną bezpieczną przestrzeń. Pulsowanie pedału nie musi oznaczać usterki.

Na bardzo śliskim zjeździe nawet prawidłowo pracujący ABS nie zagwarantuje krótkiej drogi zatrzymania. Dlatego decyzja o zmniejszeniu prędkości musi zapaść odpowiednio wcześnie.

Górskie zakręty i wąskie drogi – jak uniknąć niebezpiecznych sytuacji?

Zakręt na górskiej drodze może mieć znacznie mniejszy promień, niż sugeruje widok z miejsca kierowcy. Dodatkowo zaśnieżone pobocza mogą sprawiać wrażenie, że jezdnia jest szersza, niż w rzeczywistości.

Przed zakrętem zmniejsz prędkość na możliwie prostym odcinku. Sam zakręt pokonuj płynnie, unikając gwałtownych ruchów kierownicą i nagłej zmiany przyspieszenia.

Nie ścinaj zakrętów i nie przekraczaj osi jezdni, nawet jeśli wydaje ci się, że droga jest pusta. Z przeciwnego kierunku może nadjechać samochód, autobus lub pług śnieżny.

W wąskich miejscach szczególnie ważne są:

  • obserwowanie drogi możliwie daleko przed samochodem;
  • ograniczenie prędkości przed miejscem wymijania;
  • zachowanie odpowiedniego odstępu od niepewnej krawędzi jezdni;
  • niewykonywanie ryzykownego cofania na oblodzonym wzniesieniu;
  • korzystanie z bezpiecznych miejsc do wymijania, jeżeli są dostępne.

Jeżeli na wąskim odcinku nie ma miejsca do bezpiecznego minięcia drugiego pojazdu, nie próbuj przeciskać się na siłę. Zatrzymaj się w miejscu umożliwiającym kontrolowanie sytuacji, o ile warunki na to pozwalają, i ustal bezpieczny sposób kontynuowania jazdy.

Łańcuchy na koła w górach – kiedy trzeba je założyć?

Łańcuchy przeciwpoślizgowe mogą być potrzebne na stromych, zaśnieżonych drogach, nawet gdy samochód ma dobre opony zimowe. Trzeba jednak odróżnić sytuację, w której ich użycie jest obowiązkowe, od sytuacji, gdy kierowca zakłada je dobrowolnie.

Zgodnie z § 42 rozporządzenia w sprawie znaków i sygnałów drogowych znak C-18 oznacza obowiązek używania łańcuchów przeciwpoślizgowych na co najmniej dwóch kołach napędowych. Znak C-19 oznacza koniec tego nakazu.

Jednocześnie art. 60 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że używanie łańcuchów przeciwślizgowych na oponach jest dozwolone tylko na drodze pokrytej śniegiem.

W praktyce przed wyjazdem należy:

  1. Sprawdzić, czy producent samochodu dopuszcza montaż łańcuchów na konkretnym rozmiarze kół.
  2. Dobrać odpowiedni rozmiar i typ łańcuchów.
  3. Ustalić właściwą oś montażu zgodnie z instrukcją samochodu i napędu.
  4. Przećwiczyć zakładanie łańcuchów w bezpiecznych warunkach.
  5. Przestrzegać ograniczenia prędkości i pozostałych zaleceń producenta łańcuchów.

Nie montuj łańcuchów na poboczu bez odpowiedniej ilości miejsca i zabezpieczenia. Najlepiej zatrzymać się na bezpiecznym parkingu lub w wyznaczonym miejscu przed trudnym odcinkiem, zanim samochód utraci przyczepność.

Jeśli wymagane łańcuchy nie pasują do samochodu albo nie możesz ich bezpiecznie założyć, nie wjeżdżaj na odcinek objęty nakazem.

Dokładne przepisy i zasady doboru omawiamy w osobnym poradniku łańcuchy na koła – kiedy są obowiązkowe.

Czy napęd 4×4 zapewnia bezpieczeństwo na zimowej drodze górskiej?

Napęd na cztery koła może pomóc podczas ruszania i pokonywania ośnieżonych podjazdów, ponieważ siła napędowa jest rozdzielana pomiędzy więcej kół. Nie oznacza to jednak, że samochód z AWD lub 4×4 będzie równie skutecznie hamował albo pokonywał zakręty.

Przy hamowaniu wszystkie samochody są ograniczone przyczepnością opon do nawierzchni. Duży SUV z napędem na cztery koła może więc mieć poważne trudności z zatrzymaniem na lodzie, mimo że bez problemu wcześniej podjechał pod wzniesienie.

Znaczenie ma również prześwit. Na głębokim śniegu samochód o nisko położonym podwoziu może zawisnąć na zbitej warstwie, tracąc możliwość skutecznego przenoszenia siły napędowej.

Nie należy jednak traktować wyższego zawieszenia jako gwarancji przejezdności. Samochód terenowy również może utknąć albo zsunąć się na oblodzonej drodze.

Różnice pomiędzy rozwiązaniami napędowymi opisujemy szerzej w artykule AWD, 4×4 i FWD zimą – jaki napęd sprawdza się najlepiej.

Co zrobić, gdy samochód nie może podjechać lub utknie w śniegu?

Na stromym wzniesieniu najważniejsze jest niedopuszczenie do sytuacji, w której samochód zacznie niekontrolowanie staczać się w dół. Nie należy próbować za wszelką cenę pokonać podjazdu przez gwałtowne dodawanie gazu.

Jeżeli samochód traci przyczepność i przestaje się poruszać:

  1. Nie zwiększaj gwałtownie obrotów silnika.
  2. Spróbuj bezpiecznie zatrzymać pojazd i utrzymać go w miejscu za pomocą układu hamulcowego.
  3. Oceń, czy możliwe jest dalsze ruszenie bez ryzyka stoczenia się lub zablokowania drogi.
  4. Jeżeli warunki pozwalają, skorzystaj z odpowiednich łańcuchów albo pomocy drogowej.
  5. Nie wykonuj ryzykownego cofania po stromym, oblodzonym odcinku.

Jeśli samochód utknął w głębokim śniegu na względnie płaskim, bezpiecznym miejscu, można ostrożnie usunąć śnieg blokujący koła i podwozie. Należy jednak uważać na ruch innych pojazdów i nie wchodzić pod samochód.

Przed ewentualnym uruchomieniem silnika sprawdź, czy śnieg nie zasłania rury wydechowej. Zablokowany wydech może prowadzić do przedostawania się niebezpiecznych spalin do wnętrza pojazdu.

Jeżeli samochód zagraża bezpieczeństwu ruchu albo nie można go przemieścić, zadbaj o właściwe zabezpieczenie miejsca zgodnie z warunkami drogowymi i wezwij pomoc. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy kontaktować się z numerem alarmowym 112.

Kiedy lepiej zrezygnować z jazdy i wybrać inną trasę?

Nie każdy zaśnieżony podjazd powinien być próbą sprawdzenia możliwości samochodu. Szczególnie na drogach prowadzących do pensjonatów, parkingów przy stokach i oddalonych gospodarstw warunki mogą być znacznie trudniejsze niż na głównych trasach.

Przed wyjazdem sprawdź ostrzeżenia pogodowe w serwisie IMGW oraz informacje o utrudnieniach na mapie drogowej GDDKiA. W przypadku dróg lokalnych potrzebne mogą być dodatkowo komunikaty właściwego zarządcy drogi lub informacje uzyskane od gospodarza noclegu.

Nie zakładaj, że przejazd pługu oznacza całkowicie bezpieczną jezdnię. Jak wyjaśnia Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, intensywne opady mogą szybko ponownie pokrywać jezdnię śniegiem, mimo prowadzonych prac utrzymaniowych.

Przed wjazdem na trudniejszy odcinek zastosuj prostą ocenę sytuacji:

Sytuacja na trasie Najrozsądniejsze działanie
Odśnieżona droga, dobra widoczność Kontynuuj jazdę z prędkością dostosowaną do warunków. Zachowaj ostrożność w zacienionych miejscach.
Stromy podjazd pokryty śniegiem Oceń przyczepność, przejezdność i potrzebę montażu łańcuchów jeszcze przed wzniesieniem.
Oblodzony zjazd bez miejsca do zatrzymania Nie wjeżdżaj, jeśli nie możesz bezpiecznie kontrolować prędkości. Wybierz inną trasę.
Intensywny śnieg i bardzo słaba widoczność Odłóż przejazd albo zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu poza pasem ruchu, jeśli to możliwe.
Droga objęta nakazem C-18 bez odpowiednich łańcuchów Nie wjeżdżaj na odcinek objęty nakazem. Zaplanuj alternatywny dojazd.

Przykładowo kierowca jedzie do pensjonatu położonego na stromym zboczu. Główna droga jest czarna, ale ostatni kilometr prowadzi wąskim, nieodśnieżonym podjazdem. Sam fakt, że samochód bez problemu pokonał wcześniejsze 100 kilometrów, nie oznacza, że poradzi sobie również na ostatnim odcinku.

W takiej sytuacji lepiej wcześniej skontaktować się z gospodarzem obiektu, zapytać o stan drogi i możliwość skorzystania z niżej położonego parkingu. Czasami bezpieczniejsze będzie pozostawienie samochodu w łatwiej dostępnym miejscu i zorganizowanie dalszego transportu.

Jak zaplanować zimową podróż w góry, żeby bezpiecznie dotrzeć do celu?

Przygotowanie warto podzielić na trzy etapy: sprawdzenie trasy, ocenę stanu samochodu oraz ustalenie planu awaryjnego.

Przed wyjazdem

  • Sprawdź prognozę pogody i ostrzeżenia dla miejscowości docelowej oraz górskich odcinków trasy.
  • Potwierdź przejezdność ostatniego odcinka dojazdu do noclegu.
  • Skontroluj opony, oświetlenie, wycieraczki i układ ogrzewania szyb.
  • Sprawdź dopasowanie łańcuchów oraz przećwicz ich montaż.
  • Zaplanuj dojazd za dnia, zwłaszcza jeśli nie znasz okolicy.

Podczas podróży

  • Zachowuj większy odstęp niż na suchej drodze.
  • Hamuj i zmniejszaj prędkość przed zakrętami oraz stromymi zjazdami.
  • Nie podejmuj ryzykownego wyprzedzania na zaśnieżonych odcinkach.
  • Nie polegaj wyłącznie na napędzie 4×4 i systemach elektronicznych.
  • Jeżeli sytuacja się pogarsza, szukaj bezpiecznej możliwości przerwania jazdy lub zmiany trasy.

W zimowych górach rozsądek jest ważniejszy od doświadczenia mierzonego liczbą przejechanych kilometrów. Nawet dobrze wyposażony samochód nie pokona bezpiecznie każdej oblodzonej drogi, a największą umiejętnością kierowcy bywa rozpoznanie momentu, w którym nie należy kontynuować jazdy.

Przed kolejnym wyjazdem sprawdź przede wszystkim stan ogumienia, przejezdność dojazdu i prognozę pogody. Następnie zaplanuj trasę z zapasem czasu, unikając konieczności pośpiechu na stromych odcinkach. Dzięki temu podróż w góry pozostanie przyjemnym początkiem zimowego wypoczynku, a nie niepotrzebnym sprawdzianem możliwości samochodu.

Zobacz także

Udostępnij ten artykuł
Avatar photo
Marcin

Z motoryzacją związany od wielu lat jako pasjonat i wydawca treści motoryzacyjnych. Specjalizuje się w praktycznych poradnikach dotyczących zakupu i eksploatacji samochodów, ubezpieczeń, kosztów użytkowania, finansowania oraz rynku aut nowych i używanych. W swoich materiałach skupia się na analizie realnych kosztów, porównywaniu rozwiązań i przekazywaniu informacji w przystępnej, użytecznej formie.

Artykuły: 762

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *