Paliwo zimowe – czym różni się od letniego?

[REKLAMA]

Paliwo zimowe różni się od letniego właściwościami dostosowanymi do pracy silnika w niskich temperaturach. W oleju napędowym najważniejsza jest odporność na blokowanie filtra przez wytrącającą się parafinę, natomiast w benzynie zmienia się przede wszystkim lotność. Kierowca zwykle nie musi szukać specjalnego dystrybutora – stacje paliw w Polsce mają obowiązek dostosowywać oferowane paliwa do sezonowych wymagań jakościowych.

Co to jest paliwo zimowe i dlaczego zmienia się jego skład?

Paliwo musi zachowywać odpowiednie właściwości zarówno podczas letnich upałów, jak i zimowych mrozów. Nie chodzi wyłącznie o możliwość uruchomienia silnika. Znaczenie mają również prawidłowe podawanie paliwa, jego odparowywanie i stabilna praca układu zasilania.

Problem polega na tym, że benzyna i olej napędowy reagują na niską temperaturę w zupełnie inny sposób.

W silniku benzynowym paliwo powinno odpowiednio odparowywać, aby możliwe było przygotowanie mieszanki z powietrzem i jej zapłon. Zimą, gdy silnik jest wychłodzony, wymagania dotyczące lotności benzyny są inne niż podczas upałów.

W silniku Diesla największym zagrożeniem związanym z samym paliwem jest możliwość ograniczenia przepływu przez filtr. Przy spadku temperatury z oleju napędowego zaczynają wytrącać się kryształki parafiny. Jeśli zatrzymają się w filtrze w zbyt dużej ilości, silnik może mieć problem z dostarczeniem odpowiedniej dawki paliwa.

Dlatego sezonowe parametry nie są jedynie marketingową nazwą produktu. Wynikają z wymagań technicznych określonych w przepisach.

Podstawą prawną jest między innymi rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, które określa parametry benzyn i olejów napędowych oferowanych na polskim rynku.

Od kiedy na stacjach obowiązuje paliwo zimowe?

W Polsce terminy wprowadzania sezonowych parametrów są określone przepisami. Co istotne, benzyna, olej napędowy i LPG mają różne daty rozpoczęcia okresu zimowego.

Rodzaj paliwa	Okres zimowy	Najważniejsza zmiana
Olej napędowy	16 listopada – koniec lutego	Wymagana odporność na blokowanie zimnego filtra paliwa – CFPP nie wyższa niż −20°C.
Benzyna	1 listopada – koniec lutego	Inne wymagania dotyczące lotności, w tym prężności par.
LPG	1 grudnia – 31 marca	Wymagania zapewniające odpowiednią prężność par w niższej temperaturze.

Daty te dotyczą sezonowych wymagań jakościowych, a nie obowiązku wymiany paliwa znajdującego się już w zbiorniku samochodu.

Przy zakupie paliwa na standardowej stacji nie trzeba szukać oznaczenia „zimowe” na dystrybutorze. Paliwo wprowadzane do sprzedaży powinno spełniać wymagania obowiązujące w danym okresie.

Należy jednak pamiętać, że zawartość baku samochodu może pochodzić z wcześniejszego sezonu. Ma to szczególne znaczenie dla aut z silnikiem Diesla, które przez wiele tygodni pozostają nieużywane.

Czym różni się zimowy olej napędowy od letniego?

W przypadku diesla podstawową różnicą jest zachowanie paliwa w niskiej temperaturze. Olej napędowy zawiera między innymi węglowodory parafinowe, które podczas ochładzania zaczynają tworzyć kryształki.

Ich pojawienie się nie oznacza jeszcze, że cała zawartość zbiornika zamarza. Problem zaczyna się wtedy, gdy kryształki utrudniają przepływ przez filtr paliwa.

Co oznacza parametr CFPP?

CFPP to temperatura zablokowania zimnego filtra, wyznaczana w określonych warunkach laboratoryjnych. Parametr pozwala ocenić zachowanie oleju napędowego podczas przepływu przez filtr w niskiej temperaturze.

Dla standardowego oleju napędowego przeznaczonego do polskich warunków klimatycznych obowiązują następujące wartości:

Olej letni: CFPP nie wyższa niż 0°C.
Olej przejściowy: CFPP nie wyższa niż −10°C.
Olej zimowy: CFPP nie wyższa niż −20°C.

Okres przejściowy obowiązuje od 1 października do 15 listopada oraz od 1 marca do 15 kwietnia. Olej letni jest przewidziany od 16 kwietnia do końca września.

W okresie zimowym stosuje się odpowiednio dobrane komponenty oraz dodatki poprawiające zachowanie paliwa podczas mrozu. Ich zadaniem jest między innymi ograniczanie problemów powodowanych przez kryształy parafiny.

Takie rozwiązania opisuje również ORLEN w charakterystyce oleju napędowego Ekodiesel ULTRA.

Czy diesel zimowy działa bez problemu do −20°C?

Nie jest to gwarancja uruchomienia każdego samochodu przy takiej temperaturze. CFPP stanowi parametr paliwa określony w badaniu laboratoryjnym, a rzeczywiste działanie układu zasilania zależy również od kondycji pojazdu.

Znaczenie mają między innymi stan filtra paliwa, obecność wody w układzie, konstrukcja instalacji oraz temperatura paliwa w poszczególnych elementach.

Dlatego nawet prawidłowe paliwo zimowe nie usunie problemów wynikających z zaniedbanego serwisu. Szczegółowo opisujemy je w artykule diesel zimą – osiem typowych problemów i jak ich uniknąć.

Czym różni się benzyna zimowa od letniej?

W samochodach benzynowych sezonowa zmiana ma inny charakter. Benzyna nie stwarza typowego dla diesla problemu wytrącania parafiny blokującej filtr paliwa.

Najważniejsza jest jej zdolność do odparowywania, szczególnie podczas uruchamiania zimnego silnika.

Zimą benzyna powinna odpowiednio łatwo tworzyć pary niezbędne do przygotowania mieszanki paliwowo-powietrznej. Latem nadmierna lotność byłaby natomiast niepożądana, ponieważ wysokie temperatury zwiększają ryzyko problemów związanych z powstawaniem par paliwa.

Co zmienia prężność par?

Jednym z parametrów opisujących lotność benzyny jest prężność par, wyrażana w kilopaskalach (kPa).

Według polskich wymagań jakościowych dla benzyn silnikowych obowiązują między innymi następujące zakresy:

Okres letni: 45–60 kPa.
Okres przejściowy: 45–90 kPa.
Okres zimowy: 60–90 kPa.

Oznacza to, że zimą dopuszcza się benzynę o większej prężności par niż latem. Nie należy jednak utożsamiać tej wartości z liczbą oktanową ani ilością energii uzyskiwanej z litra paliwa.

Co ważne, benzyna zimowa nie staje się przez to osobnym gatunkiem wymagającym zmiany zaleceń producenta samochodu. Jeśli pojazd jest przystosowany do benzyny 95 E10, nadal należy stosować paliwo zgodne z jego instrukcją.

Oznaczenia 95 i 98 odnoszą się do liczby oktanowej, a E5 i E10 do dopuszczalnej zawartości etanolu. Nie informują o tym, czy paliwo jest letnie, przejściowe czy zimowe.

Czy benzyna zimowa zwiększa spalanie?

Nie można automatycznie przypisać wzrostu zużycia paliwa sezonowej zmianie jego parametrów.

Zimą samochód często pokonuje krótkie trasy na niedogrzanym silniku, korzysta intensywniej z ogrzewania szyb i dodatkowych odbiorników elektrycznych, a także porusza się w trudniejszych warunkach drogowych.

To właśnie te czynniki mogą mieć duże znaczenie dla rzeczywistego spalania. Szerzej wyjaśniamy to w poradniku benzyna zimą – dlaczego samochód więcej pali i trudniej odpala.

Czy LPG również ma wersję zimową?

Tak. Autogaz także podlega sezonowym wymaganiom, ale jego właściwości dostosowuje się do temperatury w inny sposób niż w przypadku benzyny i oleju napędowego.

LPG jest mieszaniną węglowodorów, przede wszystkim propanu i butanu. Ich zdolność do przechodzenia w stan gazowy różni się w niskich temperaturach.

Propan zachowuje odpowiednią lotność przy znacznie niższych temperaturach niż butan. Dlatego w zimowych mieszankach stosuje się skład umożliwiający utrzymanie wymaganej prężności par.

Nie oznacza to jednak, że każda stacja ma obowiązek oferować identyczną procentową zawartość propanu. Przepisy określają wymagane właściwości paliwa, a nie jedną uniwersalną recepturę mieszanki.

W Polsce okres zimowy dla LPG trwa od 1 grudnia do 31 marca. Odpowiednie wymagania określa rozporządzenie dotyczące jakości gazu skroplonego.

Jeżeli samochód z instalacją LPG pracuje nieprawidłowo zimą, przyczyną nie musi być wyłącznie paliwo. Znaczenie mają także stan reduktora, układu chłodzenia, filtrów oraz ustawienia instalacji gazowej.

Co się stanie, jeśli w baku pozostanie paliwo letnie?

Sama zmiana sezonu nie powoduje natychmiastowego zepsucia paliwa. Problem może jednak pojawić się wtedy, gdy jego właściwości nie odpowiadają temperaturze, w której samochód jest później użytkowany.

Najbardziej praktyczny przykład dotyczy diesla.

Załóżmy, że samochód został zatankowany do pełna we wrześniu, a następnie przez dwa miesiące stał w garażu. W grudniu właściciel planuje wyjazd w góry, gdzie prognozowane są silne mrozy.

W zbiorniku nadal znajduje się paliwo o parametrach właściwych dla okresu wcześniejszego. Dolanie kilku litrów świeżego oleju zimowego nie daje pewności, że cała mieszanka osiągnie jego właściwości niskotemperaturowe.

Dlatego w samochodach używanych sporadycznie najlepiej zaplanować zużycie starszego paliwa i uzupełnienie zbiornika odpowiednim gatunkiem przed nadejściem silnych mrozów.

W zwykłym samochodzie benzynowym sezonowe różnice lotności również istnieją, ale kierowca na ogół nie musi podejmować specjalnych działań przy każdej zmianie pory roku. Wystarczy tankować paliwo zgodne z instrukcją pojazdu i unikać bardzo długiego przechowywania go w niewłaściwych warunkach.

Czy paliwo premium zimą jest lepsze od zwykłego?

Na stacjach można spotkać paliwa premium, których producenci deklarują dodatkowe właściwości wynikające z zastosowanych komponentów i pakietów dodatków.

Nie należy jednak zakładać, że każdy droższy olej napędowy automatycznie zapewnia znacznie większą odporność na mróz.

Podstawowy olej zimowy sprzedawany zgodnie z polskimi wymaganiami musi spełniać odpowiednie parametry sezonowe. Paliwo premium może oferować dodatkowe cechy, ale trzeba sprawdzić jego rzeczywistą specyfikację.

Na rynku występują również oleje napędowe o właściwościach przeznaczonych do szczególnie niskich temperatur. Przykładem jest paliwo klasy 2 o CFPP nie wyższej niż −32°C. Nie jest to jednak standardowy parametr każdego oleju sprzedawanego zimą.

Takie rozwiązanie może być przydatne podczas eksploatacji pojazdu w wyjątkowo surowych warunkach, o ile paliwo jest odpowiednie do konkretnego silnika.

Czy warto dolewać depresator do diesla?

Depresator to dodatek mający poprawiać właściwości niskotemperaturowe oleju napędowego. Nie jest jednak uniwersalnym środkiem na każdy problem z uruchomieniem samochodu.

Preparat powinien być zastosowany zgodnie z instrukcją, do paliwa o odpowiedniej temperaturze, zanim dojdzie do poważnego wytrącenia parafiny i ograniczenia przepływu przez filtr.

Wlanie dodatku do wychłodzonego zbiornika po wystąpieniu awarii nie gwarantuje rozwiązania problemu.

Nie należy również stosować dawnych metod polegających na dolewaniu benzyny do oleju napędowego. W nowoczesnych silnikach z układem common rail może to niekorzystnie wpłynąć na smarowanie i trwałość elementów układu wtryskowego.

Przed użyciem jakiegokolwiek dodatku trzeba sprawdzić zalecenia producenta pojazdu. Jeśli standardowe paliwo zimowe spełnia wymagania warunków eksploatacji, dodatkowy preparat nie jest automatycznie potrzebny.

Jak przygotować tankowanie przed silnymi mrozami?

W codziennej eksploatacji najważniejsza jest świadomość, jakie paliwo znajduje się w samochodzie i w jakich warunkach będzie używane.

Przed zimą zastosuj prosty plan:

Sprawdź datę ostatniego tankowania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku diesla używanego tylko okazjonalnie.
Zaplanuj uzupełnienie zbiornika. Jeżeli przez wiele tygodni samochód nie był eksploatowany, nie zakładaj, że paliwo automatycznie ma parametry aktualnego sezonu.
Tankuj na sprawdzonych stacjach. Wybieraj miejsca prowadzące regularną sprzedaż paliwa i przestrzegające wymagań jakościowych.
Uwzględnij miejsce podróży. Zimowy wyjazd w rejon, gdzie możliwe są temperatury znacznie niższe niż −20°C, może wymagać dodatkowego przygotowania.
Nie szukaj rozwiązania wyłącznie w paliwie. Sprawny akumulator, układ rozruchowy, świece żarowe i filtr paliwa nadal mają ogromne znaczenie.

Jeżeli samochód mimo prawidłowego paliwa ma problem z uruchomieniem, nie oznacza to automatycznie, że stacja sprzedała niewłaściwy produkt. Przyczyna może leżeć w układzie elektrycznym, mechanicznym albo paliwowym.

W takim przypadku pomocna będzie instrukcja jak odpalić auto w mrozie i rozpoznać przyczynę problemów.

Najważniejsza różnica między paliwem zimowym a letnim sprowadza się do dostosowania jego właściwości do temperatury otoczenia. W dieslu chodzi przede wszystkim o przepływ paliwa przez filtr, w benzynie o odpowiednią lotność, a w LPG o zachowanie wymaganej prężności par. Kierowca nie musi samodzielnie przygotowywać paliwa na zimę, ale powinien pamiętać, że zawartość zbiornika nie zmienia swoich właściwości wraz z datą w kalendarzu.