Samochód rano kręci wyraźnie wolniej, światła przygasają podczas rozruchu albo po kilku dniach postoju akumulator znów jest słaby? Nie trzeba od razu jechać do warsztatu. Podstawową kondycję akumulatora można sprawdzić w domu za pomocą multimetru, a dokładniejszy wynik uzyskać przy użyciu testera akumulatorów.
Sam pomiar napięcia nie odpowie jednak na każde pytanie. Akumulator może pokazywać poprawne napięcie bez obciążenia, a mimo to mieć zbyt małą zdolność rozruchową. Dlatego domową kontrolę najlepiej podzielić na kilka prostych etapów.
Najpierw obejrzyj akumulator
Zanim pojawi się miernik, warto wykonać zwykłe oględziny.
Sprawdź, czy:
- obudowa nie jest pęknięta lub wybrzuszona,
- na zaciskach nie ma dużej ilości białego lub zielonkawego nalotu,
- klemy są stabilnie zamocowane,
- przewody nie są uszkodzone,
- wokół akumulatora nie widać śladów wycieku.
Wybrzuszona albo uszkodzona obudowa jest sygnałem, że dalsze eksperymentowanie z akumulatorem nie jest dobrym pomysłem. Takiego przypadku nie należy traktować jak zwykłego niedoładowania.
Jeżeli problemem jest jedynie lekki nalot na klemach, może on zwiększać opór połączenia i pogarszać rozruch mimo sprawnego akumulatora.
Najprostszy test wykonasz multimetrem
Do podstawowej kontroli wystarczy miernik potrafiący mierzyć napięcie stałe.
Materiał zawiera linki afiliacyjne. Możemy otrzymać prowizję za zakup dokonany po przejściu przez taki link. Nie wpływa to na cenę produktu dla kupującego.
Do takich pomiarów wystarczy przykładowo multimetr UNI-T UT33D+. Nie trzeba kupować specjalistycznego urządzenia tylko po to, aby sprawdzić napięcie akumulatora. Multimetr przyda się później również przy innych podstawowych pracach elektrycznych przy samochodzie i w domu.
Jak ustawić multimetr?
W typowym samochodzie osobowym znajduje się instalacja 12 V.
Miernik należy ustawić na pomiar napięcia stałego oznaczany najczęściej jako „DC” albo symbolem litery V z linią prostą.
Jeżeli urządzenie nie dobiera zakresu automatycznie, trzeba wybrać zakres obejmujący napięcie około 12–15 V, na przykład 20 V DC.
Następnie:
- wyłącz silnik,
- wyłącz światła, radio i pozostałe odbiorniki,
- przyłóż czerwoną sondę do dodatniego bieguna akumulatora,
- czarną sondę przyłóż do bieguna ujemnego,
- odczytaj wynik.
Nie należy zwierać obu biegunów metalowym przedmiotem ani dopuszczać, aby końcówki sond przypadkowo połączyły zaciski.
Jakie napięcie powinien mieć akumulator?
W pełni naładowany akumulator rozruchowy może mieć napięcie spoczynkowe w okolicach 12,8 V.
Jeżeli wynik spada poniżej około 12,4 V, akumulator jest już wyraźnie niedoładowany i powinien zostać doładowany przed dalszą oceną jego stanu.
Nie warto jednak traktować pojedynczej liczby jako ostatecznej diagnozy.
Pomiar wykonany chwilę po wyłączeniu silnika może być zawyżony wskutek tzw. ładunku powierzchniowego. Lepszy obraz sytuacji daje pomiar po dłuższym postoju samochodu, bez wcześniejszego ładowania akumulatora i uruchamiania silnika.
Przykład: 12,2 V rano — co to oznacza?
Załóżmy, że samochód stał przez noc.
Rano multimetr pokazuje 12,2 V.
Taki wynik nie oznacza automatycznie, że akumulator trzeba wymienić. Najpierw należy go prawidłowo naładować, pozostawić na pewien czas i ponownie wykonać pomiar.
Jeżeli po naładowaniu napięcie wraca do prawidłowego poziomu, ale po jednej lub dwóch nocach znowu mocno spada, trzeba sprawdzić dwa możliwe scenariusze:
- akumulator ma już ograniczoną zdolność magazynowania energii,
- samochód podczas postoju pobiera zbyt dużo prądu.
Sama wymiana akumulatora w drugim przypadku nie usunie przyczyny problemu.
Kolejny test wykonaj podczas uruchamiania silnika
Pomiar napięcia spoczynkowego mówi przede wszystkim o stanie naładowania.
Znacznie ciekawsze jest zachowanie akumulatora podczas rozruchu, gdy musi zasilić rozrusznik.
Najłatwiej wykonać taki test w dwie osoby.
Jedna osoba obserwuje miernik podłączony do akumulatora, a druga uruchamia silnik.
Podczas kręcenia rozrusznikiem napięcie naturalnie spada. Bardzo duży spadek, szczególnie po wcześniejszym pełnym naładowaniu akumulatora, może wskazywać na osłabienie jego zdolności rozruchowej.
Trzeba jednak pamiętać, że na wynik wpływają również temperatura, stan rozrusznika, połączenia elektryczne i sam poziom naładowania.
Dlatego pojedynczego odczytu nie powinno się traktować jak laboratoryjnego testu akumulatora.
Sprawdź również, czy alternator ładuje
Słaby akumulator może być tylko skutkiem innego problemu.
Jeśli alternator nie ładuje prawidłowo, nawet nowy akumulator po pewnym czasie zostanie rozładowany.
Po uruchomieniu silnika ponownie zmierz napięcie na jego zaciskach. W prawidłowo działającym układzie powinno być ono wyższe niż przy wyłączonym silniku.
W nowoczesnych samochodach warto jednak uważać z prostymi regułami typu „alternator zawsze musi pokazywać dokładnie 14,4 V”. Inteligentne układy zarządzania energią potrafią zmieniać napięcie ładowania zależnie od warunków, stopnia naładowania i aktualnego obciążenia.
Jeżeli wartości są nietypowe albo akumulator regularnie się rozładowuje mimo długich tras, potrzebna może być dokładniejsza diagnostyka układu ładowania.
Multimetr nie pokaże wszystkiego
To najważniejsze ograniczenie domowego testu.
Akumulator może mieć rano 12,6–12,8 V i nadal być w kiepskiej kondycji.
Dlaczego?
Napięcie wskazuje przede wszystkim poziom naładowania, natomiast nie mówi wprost, jak duży prąd akumulator jest jeszcze w stanie dostarczyć podczas rozruchu.
Wraz ze starzeniem akumulatora maleje jego rzeczywista sprawność. Problem staje się szczególnie widoczny zimą, gdy silnik potrzebuje więcej energii do rozruchu, a możliwości samego akumulatora spadają wraz z temperaturą.
Tester akumulatorów daje znacznie więcej informacji
Jeżeli samochodów w domu jest kilka albo problemy z akumulatorami pojawiają się regularnie, zakup osobnego testera może być bardziej praktyczny niż wykonywanie samego pomiaru napięcia.
Przykładem jest tester akumulatorów Ancel BA101. Urządzenie umożliwia ocenę akumulatora oraz przeprowadzenie testu rozruchu i układu ładowania.
Tego rodzaju tester może oszacować między innymi zdolność rozruchową akumulatora na podstawie parametrów wprowadzonych z jego etykiety.
Jest to znacznie bardziej użyteczne niż samo stwierdzenie: „akumulator ma 12,6 V”.
Gdzie znaleźć parametr CCA?
Na obudowie akumulatora znajduje się zwykle kilka wartości.
Przykładowo:
- 12 V,
- 70 Ah,
- 720 A EN.
Wartość podawana w amperach odnosi się do prądu rozruchowego mierzonego według określonej normy.
Przy korzystaniu z elektronicznego testera trzeba prawidłowo wybrać normę oraz wpisać wartość znajdującą się na etykiecie. W przeciwnym razie urządzenie może porównać wynik z niewłaściwym punktem odniesienia.
AGM i EFB wymagają dokładniejszego podejścia
W samochodach z systemem start-stop często stosowane są akumulatory AGM albo EFB.
Tutaj sam woltomierz daje jeszcze mniej informacji o rzeczywistym stanie technicznym.
Można w ten sposób sprawdzić stopień naładowania, ale dokładniejsza ocena powinna obejmować również stan techniczny akumulatora i jego zdolność rozruchową.
Jeżeli samochód ma start-stop i zaczyna pojawiać się seria dziwnych objawów elektrycznych, wynik 12,6 V nie powinien automatycznie kończyć diagnostyki.
Co zrobić, gdy akumulator jest niedoładowany?
Najpierw warto go naładować, a dopiero później oceniać jego kondycję.
Wygodnym rozwiązaniem jest automatyczna ładowarka, która sama prowadzi kolejne etapy ładowania. Przykładem takiego urządzenia jest NOCO Genius 1, przeznaczony do akumulatorów 6 i 12 V.
Przed rozpoczęciem ładowania trzeba sprawdzić typ posiadanego akumulatora i wybrać tryb zgodny z instrukcją urządzenia.
Jeżeli po prawidłowym, pełnym ładowaniu akumulator bardzo szybko ponownie traci energię, dalsze ładowanie w nieskończoność nie rozwiąże problemu.
Nie sprawdzaj poboru prądu metodą prób i błędów
Częstym kolejnym krokiem jest pomiar tzw. prądu spoczynkowego samochodu.
Teoretycznie można wykonać go multimetrem. W praktyce jest to znacznie łatwiejszy sposób na popełnienie błędu niż zwykły pomiar napięcia.
Amperomierz musi zostać prawidłowo włączony w obwód. Niewłaściwe podłączenie miernika ustawionego na pomiar prądu może spowodować przepalenie bezpiecznika w mierniku, zwarcie albo inne problemy.
Dodatkowo nowoczesne samochody potrzebują czasu na przejście modułów elektronicznych w tryb uśpienia, a otwarcie drzwi czy użycie pilota może ponownie je aktywować.
Jeżeli problem polega na regularnym rozładowywaniu sprawnego akumulatora podczas postoju, a nie masz doświadczenia z pomiarami instalacji samochodowej, rozsądniej zlecić pomiar poboru prądu warsztatowi.
Pięć wyników, które mówią więcej niż jeden pomiar
Zamiast sprawdzać akumulator raz, warto stworzyć prostą historię jego zachowania.
Zapisz:
- napięcie rano przed uruchomieniem samochodu,
- napięcie podczas rozruchu,
- napięcie po uruchomieniu silnika,
- wynik po pełnym naładowaniu,
- napięcie po jednej lub dwóch nocach postoju.
Taki zestaw danych pozwala znacznie łatwiej odróżnić chwilowe niedoładowanie od powtarzającego się problemu.
Akumulator naładowany, ale samochód nadal ciężko odpala — co dalej?
To dobry przykład sytuacji, w której łatwo wymienić sprawną część.
Jeżeli napięcie spoczynkowe jest prawidłowe, a profesjonalniejszy tester wskazuje dobrą kondycję akumulatora, przyczyny problemu trzeba szukać dalej.
Do sprawdzenia pozostają między innymi:
- zaciski i przewody,
- połączenie masowe,
- rozrusznik,
- alternator,
- nadmierny pobór energii podczas postoju,
- inne elementy związane z uruchamianiem konkretnego silnika.
Zakup nowego akumulatora „na próbę” może w takiej sytuacji jedynie zamaskować problem na pewien czas.
Kiedy akumulator rzeczywiście kwalifikuje się do wymiany?
Nie istnieje jedna liczba oznaczająca automatycznie koniec jego życia.
Znacznie mocniejszym sygnałem jest połączenie kilku objawów:
- akumulator został prawidłowo naładowany,
- szybko ponownie traci zdolność rozruchową,
- napięcie mocno spada podczas uruchamiania,
- tester pokazuje wyraźnie pogorszoną zdolność rozruchową,
- układ ładowania działa prawidłowo,
- nie występuje nadmierny pobór energii na postoju.
Wtedy wymiana ma znacznie solidniejsze uzasadnienie niż decyzja podjęta wyłącznie dlatego, że samochód pewnego zimowego poranka zakręcił rozrusznikiem trochę wolniej.
Domowe sprawdzenie akumulatora najlepiej zacząć więc od najprostszego narzędzia: multimetru. Jeżeli wynik budzi wątpliwości, akumulator trzeba najpierw naładować, powtórzyć pomiary i dopiero wtedy przejść do testu zdolności rozruchowej. Dzięki temu można uniknąć zarówno niepotrzebnej wymiany sprawnego akumulatora, jak i sytuacji, w której rzeczywista przyczyna problemu — na przykład układ ładowania lub pobór prądu podczas postoju — pozostaje niezauważona.
Zobacz także
