Przepalona żarówka łatwo rzuca się w oczy, ale niesprawne oświetlenie samochodu nie zawsze oznacza całkowicie ciemną lampę. Reflektor może świecić zbyt nisko, klosz może być mocno zmatowiały, jedna strona może świecić wyraźnie słabiej, a automatyczny tryb świateł może działać inaczej, niż zakłada kierowca.
Dlatego dobra kontrola oświetlenia nie polega na szybkim spojrzeniu na reflektory przed ruszeniem. Kilka minut wystarczy, żeby sprawdzić światła z przodu i z tyłu, kierunkowskazy, STOP, oświetlenie tablicy rejestracyjnej oraz jakość samej wiązki. Najlepiej robić to regularnie i zawsze przed dłuższą podróżą.
Dlaczego sprawne światła to coś więcej niż „obie żarówki świecą”
Przednie oświetlenie ma dwa zadania. Kierowca musi widzieć drogę, ale jednocześnie światło nie może utrudniać jazdy innym.
Dlatego reflektor świecący bardzo wysoko nie jest „lepszy”, nawet jeśli za kierownicą wydaje się, że droga jest mocniej oświetlona. Źle ustawiona wiązka może oślepiać kierowców jadących z przeciwka.
Podobnie zużyty reflektor może mieć sprawną żarówkę, ale zmatowiały klosz ogranicza ilość światła docierającego na drogę.
Polskie przepisy wymagają używania świateł mijania podczas jazdy przy normalnej przejrzystości powietrza. Od świtu do zmierzchu można w takich warunkach używać zamiast nich świateł do jazdy dziennej.
W praktyce oznacza to, że sprawność oświetlenia powinna być traktowana tak samo jak stan opon czy wycieraczek — jako element bieżącej kontroli auta, a nie temat pozostawiany wyłącznie na badanie techniczne.
Zacznij od świateł mijania
Najprostszy test można zrobić po zmroku przed jasną ścianą albo bramą garażową.
Ustaw samochód na możliwie równym podłożu i włącz światła mijania. Oba reflektory powinny działać jednocześnie, a różnica w jasności nie powinna być wyraźnie widoczna.
Sprawdź trzy rzeczy: czy jedna lampa nie świeci zauważalnie słabiej, czy barwa obu świateł jest podobna oraz czy jedna wiązka nie znajduje się zdecydowanie wyżej od drugiej.
Światła mijania mają tworzyć wyraźną granicę światła i cienia oraz nie mogą oślepiać innych uczestników ruchu.
Domowy test przed ścianą pozwala zauważyć dużą nieprawidłowość, ale nie zastępuje profesjonalnego ustawienia reflektorów. Jeśli po wymianie żarówki jedno światło wyraźnie zmieniło położenie, warto sprawdzić, czy źródło światła zostało prawidłowo osadzone.
Jedna żarówka się przepaliła. Czy wymieniać obie?
W klasycznych reflektorach halogenowych wymiana pary często ma praktyczne uzasadnienie. Jeśli dwie identyczne żarówki pracowały przez podobny czas, druga może być już mocno zużyta, nawet gdy nadal świeci.
Wymiana dwóch sztuk pomaga też zachować bardziej zbliżoną barwę i intensywność oświetlenia po obu stronach.
Nie jest to jednak argument za kupowaniem przypadkowych „mocniejszych” żarówek. Najpierw trzeba sprawdzić w instrukcji samochodu, jaki typ źródła światła przewidział producent.
H7, H4, H1 i inne oznaczenia nie są wymienne tylko dlatego, że wszystkie dotyczą oświetlenia samochodowego.
Materiał zawiera linki afiliacyjne. Możemy otrzymać prowizję za zakup dokonany po przejściu przez taki link. Nie wpływa to na cenę produktu dla kupującego.
Jeżeli samochód wykorzystuje żarówki H7, jednym z konkretnych zestawów dostępnych na rynku jest Philips RacingVision GT200 H7 12 V — komplet 2 szt.. Przed zakupem trzeba sprawdzić typ żarówki zastosowany w konkretnym samochodzie — H7 nie będzie właściwym wyborem dla auta wykorzystującego inne źródło światła.
Nie dotykaj szklanej bańki żarówki halogenowej
Podczas samodzielnej wymiany łatwo popełnić drobny błąd, który może skrócić żywotność nowej żarówki.
Szklanej części halogenowego źródła światła nie powinno się dotykać palcami. Na powierzchni mogą pozostać tłuste ślady.
Najbezpieczniej trzymać żarówkę za podstawę i montować ją zgodnie z instrukcją pojazdu.
Jeszcze ważniejsze jest prawidłowe osadzenie żarówki w reflektorze. Jeżeli znajdzie się pod niewłaściwym kątem, sama żarówka może działać, ale kształt wiązki będzie nieprawidłowy.
Sprawdź światła drogowe osobno
Światła drogowe często są używane znacznie rzadziej od mijania, dlatego ich usterkę można długo przeoczyć.
Po włączeniu sprawdź działanie obu lamp oraz kontrolki na zestawie wskaźników.
Świateł drogowych można używać nocą na nieoświetlonych drogach pod warunkiem, że nie powodują oślepiania innych uczestników. Trzeba je odpowiednio wcześnie przełączyć na mijania między innymi przy zbliżaniu się pojazdu z przeciwka lub podczas jazdy za innym pojazdem, gdy jego kierowca mógłby zostać oślepiony.
Jeżeli światła drogowe sprawiają wrażenie wyjątkowo słabych, przyczyny należy szukać nie tylko w żarówkach. Znaczenie może mieć także kondycja klosza i odbłyśnika.
Zmatowiałe reflektory potrafią zepsuć efekt nowych żarówek
W wielu starszych samochodach problemem nie jest samo źródło światła, lecz zewnętrzna powierzchnia reflektora.
Tworzywo z czasem może stać się żółtawe, matowe i pokryte drobnymi zarysowaniami. W dzień zmiana może wyglądać głównie estetycznie, ale nocą pogorszenie przejrzystości zaczyna mieć znaczenie praktyczne.
Prosty test można zrobić przy zgaszonym samochodzie. Jeśli jeden reflektor jest wyraźnie bardziej mleczny lub żółty od drugiego, warto przyjrzeć mu się bliżej.
Przy powierzchniowym zmatowieniu pomocna może być renowacja. Konkretnym preparatem przeznaczonym do takiego zastosowania jest K2 Lamp Doctor L3050 60 g.
Sama pasta nie naprawi jednak pękniętego klosza, uszkodzonego odbłyśnika ani reflektora mającego problem od środka. Przy mocno zdegradowanej lampie regeneracja lub wymiana całego elementu może być lepszym rozwiązaniem.
Jak sprawdzić tylne światła bez drugiej osoby?
Pozycje i kierunkowskazy można kontrolować samodzielnie, ale światła STOP sprawiają nieco więcej kłopotu.
Najwygodniej poprosić drugą osobę, żeby stanęła za samochodem i obserwowała poszczególne lampy.
Jeśli nikogo nie ma w pobliżu, można ustawić tył auta przed jasną ścianą lub witryną i obserwować odbicie światła. W niektórych sytuacjach pomocny jest także telefon ustawiony za pojazdem w taki sposób, aby nagrywał lampy podczas naciskania pedału hamulca.
Trzeba sprawdzić wszystkie światła STOP, w tym trzecie światło hamowania, jeśli samochód jest w nie wyposażony.
Kierunkowskazy mogą zdradzić awarię zmianą częstotliwości migania
W wielu samochodach uszkodzenie jednego kierunkowskazu powoduje, że pozostałe zaczynają migać znacznie szybciej.
Nie należy jednak traktować tego jako uniwersalnego systemu diagnostycznego. W nowoczesnych samochodach elektronika może reagować inaczej, a część usterek może zostać wyświetlona jako komunikat na desce rozdzielczej.
Najpewniejsza jest kontrola wzrokowa.
Włącz kolejno lewy kierunkowskaz, prawy oraz światła awaryjne i obejdź samochód. Sprawdź lampy z przodu, z tyłu oraz boczne kierunkowskazy lub elementy umieszczone w lusterkach.
Nie zapominaj o światłach pozycyjnych
Niewielka żarówka pozycyjna może być trudna do zauważenia z fotela kierowcy.
Po włączeniu świateł pozycyjnych obejdź samochód dookoła. Porównaj lewą i prawą stronę oraz sprawdź zarówno przód, jak i tył auta.
Przy jednej niesprawnej lampie różnica jest zazwyczaj widoczna od razu.
To samo dotyczy nierównej jasności. Jeżeli jedna lampa świeci dużo słabiej, przyczyną może być nie tylko źródło światła, ale również zaśniedziałe połączenie elektryczne lub problem z oprawką.
Światło cofania sprawdzisz tylko po bezpiecznym zabezpieczeniu samochodu
Do kontroli światła cofania najlepiej wykorzystać drugą osobę.
Nie należy wykonywać prowizorycznych testów polegających na pozostawianiu samochodu z włączonym biegiem bez odpowiedniego zabezpieczenia.
Jeśli konstrukcja samochodu pozwala uruchomić światło cofania przy włączonym zapłonie i unieruchomionym silniku, można wykorzystać tę możliwość zgodnie z instrukcją pojazdu. W innym przypadku kontrolę lepiej przeprowadzić z pomocą drugiej osoby.
Oświetlenie tablicy rejestracyjnej również trzeba kontrolować
To jeden z najczęściej pomijanych punktów.
Lampki nad tylną tablicą są niewielkie, a ich awaria nie zmienia sposobu prowadzenia samochodu. Z fotela kierowcy praktycznie nie da się jej zauważyć.
Po zmroku wystarczy jednak spojrzeć na tył auta. Tablica powinna być oświetlona równomiernie w sposób zgodny z konstrukcją samochodu.
Jeżeli jedna z dwóch lampek nie działa, wymiana zwykle jest prosta, ale najpierw warto ustalić, czy problem dotyczy żarówki, modułu LED czy instalacji.
Światła przeciwmgłowe też nie powinny czekać na pierwszą mgłę
Przednie światła przeciwmgłowe — jeżeli samochód je posiada — mogą przez wiele miesięcy nie być wykorzystywane. To samo dotyczy tylnego światła przeciwmgłowego.
W efekcie awaria wychodzi dopiero wtedy, gdy warunki na drodze rzeczywiście wymagają ich użycia.
Raz na jakiś czas warto więc sprawdzić ich działanie na postoju razem z pozostałym oświetleniem.
Szczególnie tylne światło przeciwmgłowe jest bardzo intensywne. Nie należy pozostawiać go włączonego podczas normalnej jazdy przy dobrej widoczności, ponieważ może mocno przeszkadzać kierowcy jadącemu z tyłu.
Tryb AUTO nie oznacza, że kierowca może zapomnieć o światłach
Automatyczne oświetlenie jest wygodne, ale czujnik nie podejmuje decyzji dokładnie tak samo jak człowiek.
Przykładowym problemem są warunki, w których otoczenie nadal jest stosunkowo jasne, ale widoczność mocno pogarsza deszcz, mgła lub rozbryzgi wody spod innych samochodów.
Warto wiedzieć, jakie światła faktycznie działają w poszczególnych trybach konkretnego auta.
Najprostszy test wykonuje się na postoju: ustaw przełącznik kolejno w pozycjach OFF, AUTO, światła pozycyjne i mijania, a następnie sprawdź, co rzeczywiście świeci z przodu oraz z tyłu.
To szczególnie ważne po zmianie samochodu, ponieważ logika automatycznego oświetlenia może różnić się pomiędzy modelami.
Światła dzienne nie zastępują mijania w każdych warunkach
Światła do jazdy dziennej można wykorzystywać od świtu do zmierzchu przy normalnej przejrzystości powietrza.
Problemy zaczynają się wtedy, gdy kierowca przyzwyczaja się do automatyki i nie zwraca uwagi na rzeczywiste warunki.
Silny deszcz, mgła czy gwałtowne pogorszenie widoczności wymagają świadomego sprawdzenia, czy samochód jest odpowiednio oświetlony.
Nie należy też zakładać, że skoro z przodu świecą charakterystyczne lampy LED, to wszystkie światła potrzebne w danych warunkach zostały automatycznie uruchomione.
„Wsadzę LED-y zamiast halogenów” nie jest prostym sposobem na lepsze światło
Popularny pomysł polega na wyjęciu klasycznej żarówki halogenowej i włożeniu w jej miejsce źródła LED.
Problem polega na tym, że reflektor jest projektowany jako cały układ optyczny: klosz, odbłyśnik lub soczewka oraz konkretne źródło światła współpracują ze sobą.
Zmiana rodzaju źródła może zmienić rozkład światła i prowadzić do oślepiania innych kierowców, nawet jeśli zza kierownicy kierowcy wydaje się, że „świeci dużo lepiej”.
Ministerstwo Infrastruktury wskazywało, że Polska nie wprowadziła odrębnej krajowej procedury pozwalającej dowolnie zastępować halogenowe źródła światła retrofitami LED; kwestia legalności zależy od wymagań homologacyjnych właściwych dla danego rozwiązania i reflektora.
Dlatego przed taką modyfikacją nie wystarczy sprawdzić, czy nowa żarówka fizycznie mieści się w oprawie.
Reflektor świeci dobrze, ale za nisko. Co wtedy?
Przyczyna może być banalna: korektor wysokości świateł został ustawiony w niewłaściwej pozycji.
W samochodach wyposażonych w ręczną regulację kierowca może obniżać wiązkę podczas dużego obciążenia tylnej części samochodu. Jeśli po wyładowaniu bagażu ustawienie nie zostanie przywrócone, światła mogą świecić niepotrzebnie krótko.
Nie należy jednak wykorzystywać pokrętła jako sposobu na naprawienie źle wyregulowanych reflektorów.
Jeżeli przy normalnym obciążeniu samochodu światła wyraźnie świecą za wysoko, za nisko albo asymetrycznie względem siebie, potrzebna jest kontrola ustawienia reflektorów.
Nowa żarówka, a światło nadal słabe — sprawdź cztery miejsca
Jeżeli wymiana źródła światła nie przyniosła oczekiwanej poprawy, nie kupuj automatycznie kolejnej, droższej żarówki.
Przyjrzyj się reflektorowi jako całości.
Problemu można szukać w zmatowiałym kloszu, zużytym lub zabrudzonym odbłyśniku, nieprawidłowym ustawieniu lampy albo instalacji elektrycznej powodującej zbyt duże spadki napięcia.
W starszych samochodach kilka niewielkich problemów może występować jednocześnie. Nowa żarówka poprawia wtedy sytuację tylko częściowo.
Pięciominutowa kontrola oświetlenia przed podróżą
Najłatwiej wykonywać ją zawsze w tej samej kolejności:
- włącz światła pozycyjne i obejdź auto,
- sprawdź światła mijania,
- uruchom drogowe,
- sprawdź lewy i prawy kierunkowskaz oraz awaryjne,
- skontroluj przednie i tylne przeciwmgłowe, jeśli samochód jest w nie wyposażony,
- poproś drugą osobę o sprawdzenie świateł STOP i cofania,
- obejrzyj oświetlenie tablicy rejestracyjnej,
- porównaj przejrzystość obu przednich reflektorów,
- po zmroku sprawdź przed ścianą, czy wiązki świateł mijania nie różnią się w podejrzany sposób.
Taki przegląd można zrobić na parkingu bez narzędzi.
Kiedy samodzielna kontrola już nie wystarcza?
Wizyta w warsztacie lub stacji kontroli pojazdów ma sens, gdy reflektory świecą na różnej wysokości, kierowcy z przeciwka regularnie sygnalizują oślepianie, jedna lampa jest wyraźnie słabsza mimo nowej żarówki albo wewnątrz reflektora gromadzi się dużo wilgoci.
Podobnie należy potraktować powracające komunikaty o awarii oświetlenia w samochodach z rozbudowaną elektroniką oraz usterki fabrycznych lamp LED lub ksenonowych.
W takich konstrukcjach wymiana elementu nie zawsze sprowadza się do wyjęcia żarówki.
Najlepszy moment na sprawdzenie świateł jest przed tym, zanim będą naprawdę potrzebne
Awaria światła STOP podczas słonecznego dnia może pozostać niezauważona. Niesprawne mijania latem mogą przez tygodnie nie zwrócić uwagi kierowcy dojeżdżającego do pracy wyłącznie za dnia.
Problem pojawia się podczas pierwszej nocnej podróży, ulewy albo jesiennej mgły.
Dlatego oświetlenie najlepiej kontrolować regularnie i zawsze przed dłuższą trasą. Najpierw trzeba sprawdzić czy wszystkie lampy działają, następnie czy reflektory są przejrzyste, a na końcu czy światło trafia tam, gdzie powinno.
Dopiero te trzy elementy razem oznaczają, że oświetlenie samochodu rzeczywiście spełnia swoje zadanie.
Zobacz także
